Hoe moet ik omgaan met naaste en verre familieleden?

Familierelaties hebben zowel in religieus als maatschappelijk opzicht een grote waarde. In de islamitische ethiek wordt het onderhouden van familiebanden en het goed behandelen van familieleden beschouwd als een onderdeel van het geloof. Zowel in de Koran als in de HadithDe islamitische overlevering betreffende de handelingen en de uitspraken van profeet Muhammed (saw). worden hierover talrijke geboden en aanbevelingen gegeven.

We kunnen de algemene houding ten opzichte van naaste en verre familieleden als volgt samenvatten:

1. Goedheid tonen en bezoeken

Tegenover zowel naaste als verre familieleden moet men zich goed gedragen, hun behoeften in de gaten houden en de relatie levendig houden. In de Koran wordt dit gedrag aangeduid met het begrip sıla-i rahim, dat sterk wordt benadrukt.

“Aanbid Allah en ken Hem geen deelgenoten toe. Wees goed voor de ouders, familieleden..."^[1]

2. Niet breken en niet boos blijven

De Profeet (saw) heeft gezegd dat iemand die de banden met familie verbreekt, het paradijs niet zal binnengaan.

“Degene die de familiebanden verbreekt, zal het paradijs niet binnengaan.”^[2]

3. Niet alleen goed zijn voor wie goed is, maar ook voor wie slecht doet

Echte sıla-i rahim is niet beperkt tot het goed zijn voor wie jou goed behandelt. Het betekent ook vriendelijk blijven tegenover familieleden die jou slecht behandelen.

“Wie spreekt er beter dan iemand die tot Allah oproept, goed handelt en zegt: ‘Ik behoor tot de moslims’? Het goede en het slechte zijn niet gelijk. Vervang het slechte met iets dat beter is. Dan zal degene, tussen wie en jou vijandschap bestond, als een trouwe vriend worden. Maar dit wordt slechts gegeven aan degenen die geduldig zijn, en dit wordt slechts gegeven aan de eigenaar van een groot geluk.”^[3]

4. Het grootste recht komt toe aan de ouders

Respect, gehoorzaamheid (voor zover het niet tot ongehoorzaamheid aan Allah leidt), zorg, gebed en vriendelijke woorden zijn verplicht jegens hen.

De Koran spreekt de mensen duidelijk toe met deze woorden: “Wees goed voor de ouders, familieleden...”^[4]

En verder:

“En wanneer een van hen of beiden op hoge leeftijd bij jou komen, zeg dan nooit ‘Pff!’ tegen hen, berisp hen niet en spreek hen in vriendelijke woorden toe. Wees uit barmhartigheid nederig voor hen en zeg: ‘Mijn Heer! Wees barmhartig voor hen, zoals zij mij als kind liefdevol verzorgden.’”^[5]

Zoals ook imam Bediüzzaman Said Nursi uitlegt, is liefde en respect voor ouders in feite liefde voor Allah, omdat Hij het is die jou via hun zorg heeft opgevoed. Een kind kan geen rechten opeisen tegenover zijn ouders; zelfs als de ouder in de ogen van het kind ongelijk heeft, is ongehoorzaamheid niet toegestaan. Wie zijn ouders kwetst, is volgens Bediüzzaman Said Nursi “geen echt mens, maar een monster.”^[6]

5. Oom van moeders- of vaderskant behandelen als een vader en moeder.

Zij verdienen hetzelfde respect als een vader of moeder, vooral als ze op leeftijd zijn. Hun beschermen is zowel een religieuze als morele plicht.

“De oom en tante van vaderskant zijn als een vader; die van moederskant als een moeder.”^[7]

6. Tantes van moeders- en vaderskant verdienen ook respect

Een tante van moederskant heeft na de moeder het meeste recht op respect. Een tante van vaderskant is als een deel van de vader. Wie zijn ouders liefheeft, moet ook hun broers en zussen met liefde en respect behandelen.

Hetzelfde geldt voor grootouders: hen respecteren, bezoeken, hun zegen vragen en in hun behoeften voorzien is de plicht van iedere moslim.